Verwacht

Jasper de Beijer. Critical Mass


30 jan t/m 17 apr 2022


Jasper de Beijer. Critical Mass
30 januari – 17 april 2022

Museum Rijswijk wint de Agnes van den Brandeler Prijs

In 2019 nodigde de Agnes van den Brandeler Stichting een aantal middelgrote musea in Nederland uit om een projectvoorstel in te dienen waarbij in de vorm van een tentoonstelling en een publicatie aandacht wordt geschonken aan een bijzonder talentvolle Nederlandse kunstenaar die in de afgelopen jaren weinig te zien is geweest in Nederlandse musea. De Stichting honoreerde het voorstel van Museum Rijswijk om een overzichtstentoonstelling van het werk van Jasper de Beijer te organiseren en daarbij een omvangrijke publicatie te maken.

Jasper de Beijer

Jasper de Beijer (Amsterdam, 1973) is van oorsprong tekenaar. Tijdens zijn academietijd maakte hij bijna op het fanatieke af schetsen uit de vrije hand. Hij ging daarmee door toen hij de schetsen ging gebruiken voor zijn schaalmodellen van papier voor aanvankelijk tekeningen en schilderijen. Zijn eerste fotoserie Buitenpost (2004) markeert een nieuwe stap in zijn carrière. Voor het eerst gebruikt hij maquettes en geënsceneerde opstellingen als uitgangspunt voor zijn gemanipuleerde foto’s. Sindsdien heeft hij vele fotoseries op die manier gemaakt. Ook heeft hij op basis van schaalmodellen en ensceneringen films gemaakt. De laatste tijd experimenteert hij ook met 3D- en VR-technieken.

Jasper de Beijer is gefascineerd door het ambigue medium fotografie. Een foto lijkt een afbeelding van de werkelijkheid, maar kan evenzeer gemanipuleerd zijn om de waarheid te verdraaien, te verfraaien of ronduit geweld aan te doen. Door niet de werkelijkheid te fotograferen maar ensceneringen en maquettes te maken laat De Beijer zien dat de waarheid of werkelijkheid maakbaar is, zelf te maken is.

De onderwerpen die hij kiest zijn de pijnlijke geschiedenissen die ons blijven achtervolgen. Ons koloniale verleden, de Industriële Revolutie, de Eerste en Tweede Wereldoorlog het zijn onderwerpen die al van vele kanten zijn belicht, waar vele waarheden over bestaan of op zijn geprojecteerd. Maar wat is waarheid, bestaat er wel één waarheid? De werkwijze waarvoor De Beijer heeft gekozen, heeft tot resultaat dat de toeschouwer de ruimte krijgt te reflecteren via het medium fotografie op de gevoelige onderwerpen die hij aansnijdt.

Installatie

Het komt zelden voor dat Jasper de Beijer de gelegenheid krijgt om zijn werkproces te presenteren. In een omvangrijke installatie laat hij ons zien wat er zich binnen in zijn hoofd afspeelt. Deze installatie zal bestaan uit een grote ruimte opgebouwd uit papierfragmenten, die belicht worden door blacklight (UV-A licht). Hierdoor is de tentoonstellingsruimte, waar de installatie is te zien, zelf moeilijk zichtbaar en lijkt de installatie vrij in de ruimte te zweven. Hij gebruikt kopieën van fragmenten van zijn bronnenmateriaal, tekeningen en foto’s van alle series die hij in de afgelopen 16 jaar heeft gemaakt.  

Als de bezoeker de ruimte betreedt, bevindt hij/zij zich in de binnenkant van De Beijers hoofd waarin verschillende sedimentslagen van de collectieve geschiedenis/geheugen zijn opgeslagen. Niet alleen representeren de series, die De Beijer tot nu toe heeft gemaakt, fragmenten van ons artistiek collectief geheugen, het zijn ook getuigenissen van het gewone leven door de eeuwen heen. Door delen van deze getuigenissen in drie dimensies te reconstrueren, creëert hij een tijdlijn en een geografische lijn waarin – zoals bij een archeologische opgraving – een dwarsdoorsnede te zien is van ons cultureel en sociaal maatschappelijke erfgoed.
Cultuur refereert naar zichzelf, herhaalt bepaalde aspecten, hergebruikt elementen en haalt soms de tijdlijn door elkaar. Hij is van plan om deze artistieke reconstructie te gebruiken om deze lagen te doorbreken en te herschikken, associëren en vervormen, zoals de tektonische kracht dit doet op de aardkorst. Op deze manier wil hij een driedimensionale kaart maken die verschillende componenten, tekenstijlen, tijdgebonden voorwerpen of scenes in een grotere context plaatsen.
Als we de associatie met een archeologische opgraving vast houden dan is het normaal zo dat we van boven de grond de afgraving inkijken. Bij deze installatie staan we in de kuil en zien we ons heden als een opstapeling van gebeurtenissen – vertaald in fragmenten van bronnenmateriaal, tekeningen en foto’s die cumuleren in de toplaag, de rooilijn. Het relativeert de rooilijn doordat het het fundament blootlegt waar we onze culturele identiteit op baseren. Ons tijdsgewricht is de laag waar we later zelf onderdeel van gaan uitmaken.

Fotoseries 2004 - 2020

In de tentoonstelling zijn 27 fotowerken uit de series Buitenpost (3), Devil Drives (2), Cahutchu (3), Le Sacre du Printemps (2 foto’s en 10 papieren sculpturen), The Riveted Kingdom (3), Undongo (3), Marabuntu (3), Wir sind das Gedächtnis (2), Brazilian Suitcase (2) en The Admiral’s Headache (4 en 1 kleine sculptuur) te zien. De series zijn gemaakt tussen 2004 en 2020 en geven daarmee een royaal overzicht van het oevre van de kunstenaar tot nu toe.

Publicatie

Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie die de installatie als uitgangspunt heeft en tegelijkertijd een overzicht biedt van het werk dat de kunstenaar tot nu toe heeft gemaakt.

Jasper de Beijer, Marabunta #09, 2012, 86 x 120 cm, edition of 7, c-print